Scheepvaart

Twee antieke rakbanden met houten kloten, Fries platbodemtuig

€ 45,00

Twee originele rakbanden (rijglijnen) met houten kloten, afkomstig van het tuig van een Fries platbodemschip. Met zo'n band werd het voorlijk van het grootzeil om de mast gebonden; de doorboorde kralen rollen langs het rondhout en maken het hijsen en strijken van het zeil licht. Op klassieke schepen als botters, tjalken en skûtsjes werd dit tot ver in de twintigste eeuw zo gedaan.

Het gaat om een lange en een korte band. Gezien het grote lengteverschil gaat het vermoedelijk om twee posities op dezelfde, taps toelopende mast: de lange onderaan bij het dek, de korte hoger in de mast. Ze horen bij elkaar en worden als paar aangeboden.

De kloten zijn met de hand gedraaid uit loofhout, met nog zichtbare draaigroeven en een warme roodbruine tint onder de gebruikssporen. De maten lopen per kraal iets uiteen; elke band heeft enkele zwaardere kloten, die de band bij het strijken netjes omlaag laten lopen. De lange band zit op geslagen henneptouw met omwoeling aan het staande eind, de korte op een lichter getwijnd lijntje.

Alles is origineel en ongewijzigd. Alleen droog afgeborsteld; geen was, olie of schuurwerk.

Afmetingen
Lange band: touwlengte 92 cm, 11 kloten, grootste kraal 4 × 4,5 cm, overige ca. 3–3,5 cm.
Korte band: touwlengte ca. 42 cm, 9 kloten — 3 grotere van ca. 4 × 3,5 cm en 6 kleinere van ca. 2,5 × 3 cm.

Datering
Vermoedelijk eerste helft twintigste eeuw. Dat leid ik af uit de herkomst, niet uit het hout. Rakbanden horen bij een houten mast met gaffeltuig; toen de werkvaart op motor overging raakten ze buiten gebruik en werden ze niet meer vervangen. Het bedrijf waar deze banden vandaan komen werkte vanaf de jaren twintig op het water en de oprichter voer daarvoor al. Ouder is mogelijk, jonger onwaarschijnlijk.

Herkomst
Uit de zolderopslag van een Fries waterbouwbedrijf dat sinds de jaren twintig bestaat, waar de banden samen met een partij oude scheepslampen uit dezelfde periode bewaard werden. De naam van het bedrijf noem ik hier niet. Aan de koper geef ik de volledige herkomstgegevens desgewenst mee.

Staat: goed en compleet, met de gebruikssporen die bij werkend scheepstuig horen — platgesleten vlakken, krimpscheurtjes in de draadrichting en op meerdere kralen oude houtwormgaatjes (niet actief). Authentiek, gebruikt scheepstuig. Fraai als wandobject in een maritiem interieur, en evengoed bruikbaar voor wie een klassiek schip restaureert.

Type	Twee rakbanden (rijglijnen) met houten kloten
Materiaal	Handgedraaid loofhout op geslagen henneptouw
Afmetingen	Lange band 92 cm met 11 kloten, korte band ca. 42 cm met 9 kloten
Functie	Bevestiging van het voorlijk van het grootzeil aan de mast
Datering	Vermoedelijk eerste helft 20e eeuw
Herkomst	Uit de zolderopslag van een Fries waterbouwbedrijf, bestaand sinds de jaren twintig
Staat	Goed en compleet, gebruikssporen, oude houtwormgaatjes (niet actief)

In de mand Bod doen via WhatsApp

Past de prijs net niet? Een serieus bod is welkom — ook per e-mail.

Volg mij ook op Instagram voor nieuwe vondsten: @schievink.antiek