Papier & prenten

Abraham Rademaker — Kasteel van Liesvelt, kopergravure plaat 170, 1727–1733

€ 55,00

Een kleine kopergravure van Abraham Rademaker (1677–1735) met een gezicht op het kasteel Liesvelt: een donjon met ronde traptoren, een langgerekt woonhuis onder pannendaken en een klein poorttorentje, gezien over het water. Links een hoge boom met twee figuurtjes eronder, rechts een roeier in een schuit en in de verte een dorpstoren. Het wolkenluchtje is met horizontale arceringen opgebouwd, zoals gebruikelijk bij Rademaker.

Wat er op de plaat staat

Boven de afbeelding het plaatnummer 170. Onder de plaatrand links de signatuur A. Rademaker fecit, in het midden het onderschrift KASTEEL van LIESVELT en rechts het jaartal 1631. Dat jaartal is het jaar waarnaar het gebouw is weergegeven, niet het jaar van druk: Rademaker tekende Nederlandse gebouwen zoals ze er een eeuw eerder uit zouden hebben gezien, deels naar oudere voorbeelden, deels naar eigen invulling.

Datering

Het Rijksmuseum heeft precies deze plaat in de collectie — hetzelfde nummer 170, dezelfde compositie, hetzelfde onderschrift — onder de titel Gezicht op Kasteel Liesveld, 1631, met als aanmaakdatum 1727–1733. Die datering houd ik hier aan. Zij sluit aan bij de drukgeschiedenis: de platen van Rademakers Kabinet van Nederlandsche Outheden en Gezichten uit 1725 werden opnieuw gebruikt in het Kabinet van Nederlandsche en Kleefsche Outheden van Brouërius van Nidek en Le Long, verschenen te Amsterdam tussen 1727 en 1733. De laatste foto toont het Rijksmuseum-exemplaar ter vergelijking.

Zeldzaam is zo'n blad niet. Het Kabinet telde driehonderd platen en is meermaals herdrukt, tot in 1792 toe; losse bladen komen geregeld in de prenthandel voor. Wat dit exemplaar onderscheidt is de vroege staat en de conditie van het papier.

Waar het kasteel stond

Het Huis te Liesveld stond in de Alblasserwaard, bij de buurtschap Liesveld onder Groot-Ammers in Zuid-Holland. Het kasteel zelf is in 1740 gesloopt omdat het een bouwval was geworden; een deel van het zestiende-eeuwse poortgebouw staat er nog en is rijksmonument.

De aantekening „Breda”

Op het blad staat in potlood Breda, en op de achterzijde van het karton in blauwe balpen Kasteel van Liesvelt (Breda) A. Rademaker fecit 1631. Beide zijn latere aantekeningen van een vorige eigenaar en ze kloppen niet: met Breda heeft dit kasteel niets te maken. Vermoedelijk gaat het om een verwarring via de Nassaus — Willem Frederik van Nassau kocht in 1636 de baronie Liesvelt, en de Nederlandse koning draagt nog altijd de titel baron van Liesvelt, terwijl Breda de veel bekendere Nassau-baronie is. Dat is een aannemelijke verklaring, geen bewezen feit. Ik laat de aantekeningen zitten; ze horen bij de geschiedenis van het blad.

Staat

De plaatrand loopt rondom door, met papier eromheen. Het papier is licht en fris van kleur, niet verbruind. Het blad is met stroken op een achterkarton bevestigd; het voorkarton heeft een uitgesneden venster voor de afbeelding, zodat de prent te zien is zonder hem aan te raken.

In de onderrand van het voorkarton zitten vochtplekken. Die zitten niet in het prentblad zelf — op de foto's van het geopende geheel is dat te volgen. Wie het karton niet mooi vindt, kan het blad eenvoudig opnieuw laten inzetten.

Maker	Abraham Rademaker (1677–1735)
Voorstelling	Huis te Liesveld bij Groot-Ammers, Alblasserwaard, weergegeven naar de toestand van 1631
Onderschrift	A. Rademaker fecit — KASTEEL van LIESVELT — 1631
Plaatnummer	170, boven de afbeelding
Techniek	Kopergravure/ets op papier
Datering	1727–1733, op grond van het gelijke exemplaar in de collectie van het Rijksmuseum
Plaatmaat	Ca. 7,5 × 10,5 cm
Montage	Tussen twee kartons; voorkarton met uitgesneden venster, blad met stroken op het achterkarton
Staat	Plaatrand rondom intact, papier licht van kleur; vochtplekken in de onderrand van het voorkarton, niet in het prentblad
Aantekeningen	Potlood „Breda” op het blad en balpen op de achterzijde van het karton, beide later toegevoegd en onjuist

In de mand Bod doen via WhatsApp

Past de prijs net niet? Een serieus bod is welkom — ook per e-mail.

Volg mij ook op Instagram voor nieuwe vondsten: @schievink.antiek